11 Ekim 2013 Cuma

Kurban yalnızca hacca gidenler için farzdır


Arapçası: عيد الأضحى = Iyd el-adha (İngilizce fonetik ʿīd al-aḍḥā) veya Büyük Bayram.
Adha demekte zorlandığımız için, Arapçada aynı anlama gelen kurban kelimesini almışız.

Kurban eski Türklerde de uygulanan dinsel bir törendi; ancak bu sembolik törende sadece Hakan tarafından, Hakanın en sevdiği bir at tüm "budun" adına Tengri dağında Köktengri'ye (Göktanrı) yollanmak üzere kurban edilirdi. Bu sembolik ibadetin içeriğinde "Tanrı için en sevdiğinden vazgeçmek" düşüncesi vardır.

***********

İslamiyette ise, kurban, hacca giden herkese farz kılınmıştır. 22 Hacc Suresi Ayet 27-29 bu konuya açıklık getiriyor:
27- وَأَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالًا وَعَلَى كُلِّ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ
لِيَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَعْلُومَاتٍ عَلَى مَا رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِيرَ28
29- ثُمَّ لِيَقْضُوا تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُوا نُذُورَهُمْ وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ
27- İnsanları hacca çağır; yürüyerek veya incelmiş binekler üstünde (uzak yollardan) her derin vadiyi aşarak sana gelsinler.
28- Ta ki kendilerine ait birtakım menfaatlere şahid olsunlar; Allah'ın kendilerine rızık olarak verdiği hayvanları belli günlerde kurban ederken O'nun adını ansınlar. Siz de onlardan yiyin, yoksulu, fakiri de doyurun.
29- Sonra kirlerini giderip temizlensinler. Adaklarını yerine getirsinler. Kâbeyi tavaf etsinler.

***********

Bu ayetlerden anlıyoruz ki, hac için Mekke'ye gelenler önce kurban kesecek, sonra da Kabe'yi tavaf edeceklerdir. Yani, kurban yalnızca hacca gidenler için öngörülmüştür. "Hacca gitmeyenler de bulundukları yerde kurban keserler" anlamında bir ayet yoktur.

Hacca gitmeyenlere kurban kesmek emredilmemiştir. Halkımız, kurban bayramında kurban kesilmesinin emredildiğini sanmaktadır. Bu, yanlış bir inançtır. Ancak, etlerin bir kısmının fakirlere dağıtılması açısından iyi bir yanlış inanç olduğu söylenebilir. Dine sonradan sokulan uygulamalara bid'at denir. Hacca gitmeyenlerin kurban kesmesi de, iyi bir yanlış inanç, yani iyi bid'at kapsamındadır.

Diyanet halkı aydınlatma görevini yerine getirmemekte, insanlarımız hem de her sene, hacca gitmedikleri halde, bütçelerini zorlayarak, din emri zannederek kurban kesmektedirler.
(Bu yazıda, hac günlerinde kesilen kurbandan söz ediyoruz. Adak, akika, sevap işlemek gibi amaçlarla yapılan kurban kesimleri konumuz dışındadır.)

***********

Kurban bayramı ve fitre bayramı (şeker bayramı), İslamdan önceki Arap geleneklerinin İslami dönemdeki devamıdır. Kur'an'da "kurban bayramı" sözleri geçmemektedir. Kurban, hac olayı içindeki uygulamalardan sadece biridir. Şeytan taşlama, Kabe tavafı gibi. Bu bayram aslında hac bayramıdır.

***********

22 Hacc Suresi Ayet 33, kurbanın Mekke'ye getirilmesi gerektiğini çok açık bir şekilde emrediyor:
لَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى ثُمَّ مَحِلُّهَا إِلَى الْبَيْتِ الْعَتِيقِ
Lekum fîhâ menâfiu ilâ ecelin musemmen summe mahılluhâ ilel beytil atîk
Sizin için onlarda belli bir zamana kadar birtakım yararlar vardır. Sonra da kurbanlık olarak varacakları yer Beyt-i Atik (Kâbe)’dir.

***********

Hacca gittiği halde parası yetmediği için kurban kesemeyenler ise, hacda 3 gün, evlerine döndüklerinde ise 7 gün olmak üzere toplam 10 gün oruç tutacaklardır.

Hacca gitmeye niyetlendiği halde engellendiği için yola çıkamayanlar ve gitmek üzere yola çıktığı halde yolda hastalandığı için veya düşman önünü kestiği için Mekke'ye gidemeyenler, kurbanlarını Mekke'ye göndereceklerdir. Gönderdikleri kurbanın Mekke'ye vardığını haber alana kadar da traş olmayacaklardır. Yani, "Mekke'ye gidemedim, kurbanı burada keseyim" olmaz. Sen gidemesen de kurbanını mutlaka Mekke'ye göndereceksin. Kurban yalnızca ve yalnızca Mekke'de kesilecektir.

İşte ayet:
2 Bakara Suresi Ayet 196:
وَأَتِمُّواْ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ وَلاَ تَحْلِقُواْ رُؤُوسَكُمْ حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضاً أَوْ بِهِ أَذًى مِّن رَّأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِّن صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذَا أَمِنتُمْ فَمَن تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ذَلِكَ لِمَن لَّمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حَاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَاتَّقُواْ اللّهَ وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ
Ve etimmûl hacce vel umrete lillâh(lillâhi), fe in uhsirtum fe mesteysera minel hedyi ve lâ tahlikû ruûsekum hattâ yeblugal hedyu mahilleh(mahillehu), fe men kâne minkum marîdan ev bihî ezen min ra’sihî fe fidyetun min sıyâmin ev sadakatin ev nusuk(nusukin) fe izâ emintum, fe men temettea bil umreti ilel haccı fe mesteysera minel hedyi, fe men lem yecid fe sıyâmu selâseti eyyâmin fîl haccı ve seb’atin izâ reca’tum tilke aşaratun kâmileh(kâmiletun), zâlike li men lem yekun ehluhu hâdırıl mescidil harâm(harâmi), vettekûllâhe va’lemû ennellâhe şedîdul ikâb(ikâbi).
Hac ve umreyi de Allah için tamam yapın. Eğer bunlardan alıkonursanız, o zaman kolayınıza gelen bir kurban gönderin. Bununla beraber bu kurban, kesileceği yere varıncaya kadar başlarınızı tıraş etmeyin. İçinizden hasta olana veya başından bir rahatsızlığı bulunana tıraş için oruç veya sadaka yahut da kurbandan ibaret bir fidye gerekir. Engellemeden kurtulduğunuz zaman da her kim hacca kadar umre ile sevab kazanmak isterse, ona da kolayına gelen bir kurban gerekir. Bunu bulamayana ise üç gün hacda, yedi de döndüğünüzde ki tam on gün oruç tutması lazım gelir. Bu hüküm, ailesi Mescid- i Haram civarında oturmayanlar içindir. Allah'tan korkun ve bilin ki Allah'ın azabı gerçekten çok şiddetlidir.

***********
Herkesin insanca bir yaşam düzeyine ulaştığı, zengin fakir ayırımının kalmadığı, dolayısıyla fakire dağıtmak üzere kurban kesimi yapmaya, zakat ve fitre dağıtmaya, sadaka vermeye gerek duyulmayan bir düzene kavuşma dileğiyle bayramınızı şimdiden kutlarım.

***********
arşiv:
Mevlana'nın Mesnevi'sinde Hac bölümü 10 Ekim 2013




Hiç yorum yok:

Yorum Gönder